တစ္နိုင္ငံ စနစ္နွစ္မ်ိုး အုပ္ခ်ုပ္ေရးပံုစံကို တိမ္းညြတ္လာတဲ့ တိုင္းရင္းသားအဖြဲ့ေတြ

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုျကည္ ဦးေဆာင္တဲ့ အဲန္အယ္ဒီအစိုးရ အာဏာရလာခ်ိန္မွာ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ့ေတြနဲ့ တိုက္ခိုက္ေနတဲ့ စစ္ပြဲေတြ ရပ္တန့္ျပီး ျပည္တြင္းျငိမ္းခ်မ္းေရး ေဖာ္ေဆာင္ဖို့ ဦးစားေပးလုပ္ငန္းစဉ္ အျဖစ္ ခ်မွတ္ခဲ့ပါတယ္။

၂၁ ရာစု ပင္လံုညီလာခံဆိုတဲ့ ေဆြးေနြးပြဲ လုပ္ငန္းစဉ္တစ္ခုကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တိုင္းရင္းသားေတြနဲ့ ညွိနွိုင္းေဆြးေနြးမႈေတြမွာ တိုးတက္မႈေတြ မေတြ့ရပဲ တပ္မေတာ္နဲ့ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ့ေတြ အျကား ထိေတြ့တိုက္ပြဲေတြ ေနရာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။

တိုင္းရင္းသားေတြကလည္း ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုမူကို ကိုင္စြဲလို့ တန္းတူညီမွ်ေရး၊ ကိုယ္ပိုင္ျပ႒ဌာန္းခြင့္ရရွိေရးေတြကို ပိုျပီး ေတာင္းဆိုလာခဲ့ပါတယ္။

အဲန္အယ္ဒီအစိုးရနဲ့ တပ္မေတာ္တို့နဲ့ ေဆြးေနြးမႈေတြမွာ တိုးတက္မႈ မေတြ့ရဘူးဆိုျပီး တိုင္းရင္းသားအဖြဲ့တခ်ို့က တစ္နိုင္ငံ စနစ္နွစ္မ်ိုး အုပ္ခ်ုပ္မႈ ပံုစံကို လိုလားတိမ္းညြတ္လာခဲ့တာ ကိုလည္း ေတြ့ရပါတယ္။

အဲဒီ ပံုစံကို စတင္ အျကံျပုခဲ့သူက ျမန္မာ့ျငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းစဉ္မွာ စိတ္ဝင္တစား ပါဝင္ ပတ္သက္လာေနတဲ့ တရုတ္နိုင္ငံက ကိုယ္စားလွယ္ေတြ ျဖစ္လို့ ေနပါတယ္။

(က ) လြတ္လပ္တဲ့ ကိုယ့္နယ္ေျမကို ျပန္ယူျကစို့ ဆိုတဲ့ ကိုးကန့္ေခါင္းေဆာင္
မ်ိုးဆက္သစ္ေတြ အေနနဲ့ ကိုယ့္နယ္ေျမကို ျပန္ရေရးအတြက္ သမိုင္းေပး တာဝန္ကို လက္ဆင့္ကမ္း ရယူထမ္းေဆာင္ဖို့ ဆိုျပီး ဝါရင့္ ကိုးကန့္ ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ဖုန္ျကားရွင္က ျပီးခဲ့တဲ့ မတ္လတုန္းက သူ့တပ္ဖြဲ့ဝင္ေတြကို တိုက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။

ျမန္မာ-တရုတ္ နယ္စပ္ တေနရာ ကိုးကန့္တပ္ဖြဲ့ ထိန္းခ်ုပ္နယ္ေျမမွာ က်င္းပတဲ့ MNDAA ျမန္မာအမ်ိုးသား ဒီမိုကေရစီ မဟာမိတ္ တပ္ဖြဲ့ထူေထာင္ျခင္း နွစ္ ၃၀ ျပည့္အခမ္းအနားမွာ တိုက္တြန္းခဲ့တာပါ။

တရုတ္လို (Guo- Ming) ဆိုတဲ့ လြတ္လပ္တဲ့ နယ္ေျမ သို့မဟုတ္ နိုင္ငံ သေဘာ အသံုးအနႈန္းကို သူ့မိန့္ခြန္းမွာ ထည့္သြင္းေျပာဆိုခဲ့တာျကည့္ရင္ ဗမာျပည္ကြန္ျမူနစ္ပါတီေခတ္ကတည္းက ေတာ္လွန္ေရးထဲ ပါဝင္လာခဲ့တဲ့ ကိုးကန့္ေခါင္းေဆာင္အေနနဲ့ အသက္အရြယ္ျကီးျမင့္တဲ့အထိ ကိုးကန့္ေဒသကို ျပန္လည္ထိန္းခ်ုပ္ခြင့္ဆိုတဲ့ ကိစၥအေပၚ အားမေလွ်ာ့ေသးတဲ့ သေဘာေဆာင္ေနတာေတာ့ အေသခ်ာပါပဲ
သူတို့ နယ္ေျမဆိုတာ ဖက္ဒရယ္ ဒီမိုကေရစီ စနစ္အရ သြားမယ့္ ကိုယ္ပိုင္ အုပ္ခ်ုပ္ခြင့္ နယ္ေျမလား၊ ေဒသ အျကီးအကဲေတြကပဲ အစဉ္အလာအရ ဆက္အုပ္ခ်ုပ္မယ့္ နယ္ေျမလားဆိုတာေတာ့ အဲဒီ အခမ္းအနားမွာ ေျပာမသြားပါဘူး။

ဖုန္ျကားရွင္နဲ့ နီးစပ္ခင္မင္ဖူးတဲ့ ဗမာျပည္ကြန္ျမူနစ္ ပါတီဝင္ေဟာင္းတဦးကေတာ့ ဖုန္ညီအစ္ကိုေတြအေနနဲ့ ကြန္ျမူနစ္ စနစ္နဲ့သာ ရင္းနွီးခဲ့တာျဖစ္တဲ့အတြက္ ပါတီကိုလည္း တရုတ္ကြန္ျမူနစ္ပံုစံသာ တည္ေဆာက္ေလ့ရွိတယ္။ ဒီမိုကေရစီေတြ၊ ဖက္ဒရယ္ေတြ တခါမွ ေျပာသံမျကားဖူးဘူးလို့ မွတ္ခ်က္ျပုပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ ကိုးကန့္ နယ္ေျမဟာ အဂၤႅိပ္နဲ့ တရုတ္ ၁၈၉၅ ခုနွစ္ စာခ်ုပ္အရ လက္ရွိ ျမန္မာျပည္ေျမပံု နယ္နိမိတ္ထဲပါလာခဲ့ေပမယ့္ ဗမာျပည္မ လက္ေအာက္ထဲ တိုက္ရိုက္ပါခဲ့တာ မဟုတ္ပါဘူး။

ရွမ္းေစာ္ဘြား ေကာင္စီ အုပ္ခ်ုပ္တဲ့ Federated Shan State ေအာက္က သိနၵီေစာ္ဘြားေအာက္ အေစာပိုင္း ေစာ္ဘြားငယ္အုပ္ခ်ုပ္တဲ့ ေဒသအျဖစ္ ကိုးကန့္ ေဒသဟာ ပါလာခဲ့ျပီး ဒုတိယ ကမၻာစစ္အတြင္းက ကိုးကန့္ ေစာ္ဘြားတပ္ေတြဟာ ဂ်ပန္ကို တိုက္ေပးခဲ့တဲ့အတြက္ စစ္အျပီးမွာ ကိုးကန့္နယ္ကို ေစာ္ဘြားအဆင့္အျဖစ္ အဂၤႅိပ္က အသိအမွတ္ျပု တိုးျမွင့္ေပးခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

လြတ္လပ္ေရးရျပီး ကာလတေလွ်ာက္ ကိုးကန့္ေဒသဟာ အုပ္ခ်ုပ္သူအမ်ိုးမ်ိုးနဲ့ ျကံုခဲ့ရေပမယ့္ ၂၀ဝ၉ ခုနွစ္ ကိုးကန့္ ေဒသကို အစိုးရတပ္ေတြ ဝင္မတိုက္ခင္ကာလအထိေတာ့ သူတို့ရဲ့ အစဉ္အဆက္ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ုပ္ခြင့္ဟာ ပံုစံတမ်ိုးနဲ့ ဆက္ရွိေနခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေျကာင့္လည္း ဖုန္ျကားရွင္က'ဒီေဒသမွာ ငါတို့ဟာ အစဉ္အဆက္ ေနလာခဲ့သူေတြ ျဖစ္တယ္။ လြတ္လပ္တဲ့ ကိုယ့္နယ္ေျမျပန္ရဖို့ ဆိုတဲ့ ကိစၥကို မ်ိုးဆက္သစ္ေတြအေနနဲ့ လက္ဆင့္ကမ္း တာဝန္ယူသြားျကရမွာျဖစ္တယ္။' လို့ ၂၀၁၉ မတ္လ အတြင္းက က်င္းပခဲ့တဲ့ MNDAA ထူေထာင္ျခင္း နွစ္ ၃၀ ျပည့္အခမ္းအနားမွာ ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

(ခ) UWSA ဝ နိုင္ငံေရး ဦးေဆာင္မႈေအာက္ကို လိုက္မယ္ဆိုတဲ့ TNLA တအာန္းပေလာင္
ျမန္မာ့အေရးေလ့လာသူေတြရဲ့ အဆိုအရေတာ့ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ တပ္ေပါင္းစု မဟာမိတ္ သမိုင္းတေလွ်ာက္ နိုင္ငံေရးအရ ဦးေဆာင္မႈ အားအနည္းဆံုး အဖြဲ့က UWSA ဝ ဦးေဆာင္တဲ့ FPNCC အဖြဲ့လို့ ဆိုပါတယ္။ ဒီအဖြဲ့မွာ အဖြဲ့ဝင္ ၇ ဖြဲ့ ပါျပီး တစ္ဖြဲ့ခ်င္းစီမွာ သီးျခားနိုင္ငံေရး အရ ရပ္တည္ခ်က္၊ လိုလားခ်က္ေတြရွိေနခဲ့ျပီး အားလံုးစုေပါင္း ဘံုရပ္တည္ခ်က္မ်ိုး ခ်ျပ ထုတ္ျပနိုင္ခဲ့တာမ်ိုး မေတြ့ရသေလာက္ ျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္ပိုင္းနွစ္ေတြအတြင္း အင္အားျကီးလာတဲ့ ရွမ္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္း အေျခစိုက္ TNLA / PSLF တအာန္းပေလာင္ လြတ္ေျမာက္ေရး တပ္ဖြဲ့/ ပေလာင္ျပည္နယ္ လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္ဦးက အဲဒီ FPNCC အဖြဲ့ထဲပါသလို ဝ တပ္ဖြဲ့နဲ့လည္း နီးစပ္မႈ ရွိတဲ့အဖြဲ့ပါ။

မ်ိုးနြယ္စုအရလည္း မြန္ ခမာ အနြယ္ခ်င္းနီးစပ္မႈ ရွိပါတယ္။ ဝ တပ္ဖြဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရးတည္ေဆာက္မႈ နွစ္ ၃၀ ျပည့္အတြက္ တအာန္းတပ္ဖြဲ့က ျပီးခဲ့တဲ့ ဧျပီလတုန္းက ထုတ္ျပန္တဲ့ ေျကညာခ်က္မွာ မြန္ ခမာ အနြယ္ခ်င္း အတူတူျဖစ္တဲ့အတြက္ UWSA ဝ ရဲ့ နိုင္ငံေရး၊ စစ္ေရး ဦးေဆာင္မႈေအာက္ကို ေလးနက္တည္ျကည္စြာ လိုက္ပါ ေဆာင္ရြက္သြားမွာ ျဖစ္ျပီး မြန္ ခမာအနြယ္ အခ်င္းခ်င္း ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္အတြက္ အတူလက္တြဲ ျကိုးပမ္းသြားမွာ ျဖစ္တယ္လို့ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။
'ဝ ၊ မြန္ ၊ နဲ့ တအာန္း လူမ်ိုးေတြဟာ သမိုင္းေနာက္ခံ ခိုင္မာတဲ့ မြန္ခမာ အနြယ္ေတြျဖစ္ျပီး စစ္ရံႈးနိမ့္မႈေတြေျကာင့္ တိုင္းျပည္ ပ်က္စီးခဲ့ရတယ္။ လက္ရွိအခ်ိန္မွာ ခမာလူမ်ိုးေတြကသာ ကေမၻာဒီးယားနိုင္ငံအျဖစ္ ရပ္တည္လ်က္ရွိေနျပီး ဝ၊ မြန္၊ တအာန္းလူမ်ိုးေတြဟာ အမ်ိုးသား ကိုယ္ပိုင္ျပ႒ဌာန္းခြင့္အတြက္ ရုန္းကန္ တိုက္ပြဲဝင္ေနရျပီး ဝ ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ့ လက္ထက္မွာ အခုလို စစ္ေရး၊ နိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး ခိုင္မာေတာင့္တင္းလာမႈေတြဟာ မြန္၊ ခမာေတြရဲ့ ေအာင္ျမင္မႈ အျဖစ္ မွတ္ယူရမွာျဖစ္တယ္' လို့ ဧျပီလ ၁၇ ရက္ ရက္စြဲနဲ့ UWSA ထံ TNLA/PSLF က ေပးပို့တဲ့ သဝဏ္လွြာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

အဲဒီ သဝဏ္လွြာမွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ ကိုယ္ပိုင္ျပ႒ဌာန္းခြင့္ဟာ အင္ဒိုနီးရွားကေန တီေမာ ခြဲထြက္သြားသလို External ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္လား၊ အာေခ်းျပည္နယ္ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ုပ္ခြင့္ရသလို Internal ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္လားဆိုတဲ့ ဧျပီလတုန္းက အဲဒီသဝဏ္လွြာနဲ့ ပတ္သက္တဲ့ ေမးခြန္းကို TNLA/PSLF တာဝန္ရွိသူေတြက တိတိပပ ေျဖဆိုခဲ့တာ မရွိဘဲ 'ေစာင့္ျကည့္ပါ' လို့သာ ျပန္လည္ ေျဖျကားခဲ့ပါတယ္။

(ဂ) ေကအိုင္အိုဆီေတာင္ မလာနိုင္ေတာ့တဲ့ မဟာမိတ္ေတြေတြ
ျပီးခဲ့တဲ့ ရက္သတၱပတ္ေတြအတြင္း ျပင္ဦးလြင္၊ ေနာင္ခ်ို တိုက္ခိုက္မႈေတြ မျဖစ္ေပၚမီ ကာလမွာ ေျမာက္ပိုင္းက အန္စီေအ လက္မွတ္ေရးထိုးဖို့ နဲ့ တဖြဲ့ခ်င္း အပစ္ရပ္စဲေရးလက္မွတ္ေရးထိုးဖို့ က်န္တဲ့ အဖြဲ့ ၄ ဖြဲ့ျဖစ္တဲ့ ေကအိုင္အို (ကခ်င္)၊ TNLA/PSLF (တအာန္းပေလာင္)၊ ကိုးကန့္ MNDAA ၊ AA ( ရကၡိုင့္တပ္မေတာ္ ) တို့ စုျပီး မိုင္ဂ်ာယန္မွာ ေတြ့ဆံုရေအာင္ ဆိုျပီး ေကအိုင္အိုက ဖိတ္ျကားခဲ့ပါတယ္။

အစိုးရနဲ့ ေတြ့ရင္ နယ္ေျမခ်င္းဆက္စပ္ေနတဲ့ အဖြဲ့ေတြအေနနဲ့ ဘာေတြ ေဆြးေနြးျကမလဲဆိုတာ ျကိုတင္ညွိနွိုင္းထားဖို့ ျဖစ္တယ္ ဆိုျပီး ေကအိုင္အိုဘက္က အေျကာင္းျပခ်က္ ေပးခဲ့ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ညီေနာင္ ၃ ဖြဲ့ျဖစ္တဲ့ တအာန္းပေလာင္ TNLA ၊ ကိုးကန့္ MNDAA ၊ ေအေအ တို့က အဲဒီအစည္းအေဝးကို လာေရာက္ဖို့ ျငင္းဆန္ခဲ့တယ္လို့ ေကအိုင္ေအ အရာရွိတစ္ဦးက ျပန္ေျပာျပပါတယ္။

ထူးျခားခ်က္ကေတာ့ ေအေအ ဆိုတဲ့ ရခိုင္အဖြဲ့ဆိုတာ လိုင္ဇာမွာ ေကအိုင္ေအ က ေမြးဖြားေပးခဲ့တဲ့ အဖြဲ့ျဖစ္သလို TNLA ဆိုတာကလည္း ရပ္တည္နိုင္ေအာင္ ေကအိုင္ေအက ေထာက္ပံ့ကူညီေပးခဲ့တဲ့ အဖြဲ့ ျဖစ္ေပမယ့္ အခုေတာ့ ေကအိုင္အိုရဲ့ ဖိတ္ျကားခ်က္ကို သူတို့က ျငင္းဆန္ခဲ့တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
တရုတ္ ျမန္မာ နယ္စပ္အေရး ေလ့လာသူတဦးကေတာ့ ဒီမက္ေဆ့ခ်္ဟာ သူတို့သံုးဖြဲ့အေနနဲ့ ေကအိုင္အိုနဲ့တြဲ လႈပ္ရွားဖို့ထက္ UWSA ဝ ဦးေဆာင္မႈ ေအာက္မွာ ျဖစ္ျဖစ္ ၊ ဝ ေနာက္ခံနဲ့ အစိုးရ နဲ့ ေဆြးေနြးဖို့ဆိုတဲ့ ကိစၥလို အေရးမ်ိုးကိုပဲ ပိုျပီး အာရံုစိုက္ေတာ့မယ့္ သေဘာျဖစ္တယ္လို့ မွတ္ခ်က္ျပုပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ အဲဒီ ၃ ဖြဲ့ဟာ အရင္က ေကအိုင္အို ဦးေဆာင္တဲ့ UNFC ညီညြတ္ေသာ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိုးမ်ား ဖက္ဒရယ္ေကာင္စီမွာ အဖြဲ့ဝင္ေတြျဖစ္သလို တေက်ာ့ျပန္ ကိုးကန့္ တိုက္ပြဲ (၂၀၁၅ ခုနွစ္) ေနွာင္းပိုင္းမွာေတာ့ UNFC ထက္ ဝ တပ္ဖြဲ့နဲ့ ပိုမိုနီးစပ္လာခဲ့တာပါ။ ေကအိုင္အိုဟာ နွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ တန္းတူေရး ကိုယ္ပိုင္ျပ႒ဌာန္းခြင့္အတြက္ ဖက္ဒရယ္မူကို အစဉ္တစိုက္နီးပါး ကိုင္စြဲခဲ့တဲ့ အဖြဲ့လည္းျဖစ္ပါတယ္။

( ဃ) ဝ တပ္ဖြဲ့ရဲ့ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ုပ္ခြင့္ပံုစံကို သေဘာက်တဲ့ ေအေအ ေခါင္းေဆာင္
ေအေအ ရခိုင့္တပ္မေတာ္ ေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္ခ်ုပ္ထြန္းျမတ္နိုင္အေနနဲ့ ဝ တပ္ဖြဲ့ ရထားတဲ့ အေနအထားမ်ိုးကို ကြန္ဖက္ဒရိတ္ အဆင့္အျဖစ္သတ္မွတ္ျပီး သေဘာက်တယ္။ အဲဒီလို နယ္ေျမမ်ိုးရခ်င္တယ္လို့ ပထမဆံုး အျကိမ္ ေျပာခဲ့တာ ေအေအ နဲ့ စစ္တပ္အျကား တိုက္ပြဲျပင္းထန္လာတဲ့ ၂၀၁၉ နွစ္ဆန္းပိုင္းမွေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ပထမအျကိမ္ ပန္ဆန္း ညီလာခံက်င္းပခဲ့တဲ့ ၂၀၁၅ ခုနွစ္ကတည္းက ျဖစ္ပါတယ္။

ယူနန္ျပည္နယ္ အစိုးရ အျကံေပးတခ်ို့ ေလ့လာသူအျဖစ္ တက္ေရာက္ျပီး ကိုးကန့္ ေဒသ တိုက္ပြဲျပင္းထန္ေနခ်ိန္မွာ က်င္းပတဲ့ ပန္ဆန္းညီလာခံမွာ ဝ ေခါင္းေဆာင္ ေပါက္ယိုခ်န္းဟာ ကိုးကန့္ တိုက္ပြဲမွာ ပါဝင္ခဲ့တဲ့ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ့ ၃ ဖြဲ့ ျဖစ္တဲ့ AA ၊ TNLA ၊ MNDAA တို့ကို သတင္းမီဒီယာေတြေရွ့မွာ သီးသန့္ ေတြ့ဆံုခဲ့ပါတယ္။

အဲဒီေတြ့ဆံုမႈမွာ စာေရးသူလည္း သတင္းရယူခဲ့ျပီး ေအေအ ေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္ခ်ုပ္ထြန္းျမတ္နိုင္က ဝ ေဒသအေနနဲ့ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ုပ္ခြင့္ အျပည့္အဝ နီးပါး ရထားတဲ့အတြက္ ဝ ေဒသဟာ အထူးစည္ပင္ ဖြံ့ျဖိုးေနေျကာင္း၊ သူ့ အေနနဲ့ ဝ ေဒသရဲ့ အေနအထားကို အထူးအားက်မိတဲ့အေျကာင္း မီဒီယာေတြ ေရွ့မွာ ဝ ေခါင္းေဆာင္ ေပါက္ယိုခ်န္းနဲ့ ေတြ့ဆံုစဉ္ ေျပာဆိုခဲ့ ပါတယ္။ သေဘာကေတာ့ ဗဟိုအစိုးရ အုပ္ခ်ုပ္ေရး လံုးဝ နီးပါး မရွိတဲ့ အေျခအေနကို အားက်တဲ့ သေဘာပါ။
၂၀၁၉ နွစ္ဆန္းပိုင္းမွာေတာ့ ဝ လို ကြန္ဖက္ဒေရးရွင္း သေဘာ ကိုယ္ပိုင္ အုပ္ခ်ုပ္ခြင့္ကို ရခ်င္တယ္လို့ ဗိုလ္ခ်ုပ္ထြန္းျမတ္နိုင္က ထပ္ေျပာလာခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီ ေျပာဆိုခ်က္ကို ေဝဖန္မႈေတြ ထြက္လာခဲ့ျပီး ေနာက္တျကိမ္မွာမွ ဆိုရွယ္ဒီမိုကရက္စနစ္ကို သြားဖို့ ရည္ရြယ္တာလို့ သူက ေျပာခဲ့တာပါ။

ဒါေပမယ့္ ေအေအ ရဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္ကို ဆိုရွယ္ဒီမိုကရက္တစ္ပံုစံနဲ့ ဘယ္လို တည္ေဆာက္ဖို့ ရည္ရြယ္တယ္ဆိုတဲ့ မူဝါဒ ဆိုင္ရာ တိတိလင္းလင္း ေျကညာခ်က္မ်ိုးကေတာ့ အခုအခ်ိန္ထိ ထြက္ေပၚလာတာ မေတြ့ရပါဘူး။

(င) ျမန္မာ့ျငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ တနိုင္ငံ စနစ္ နွစ္မ်ိုးက်င့္သံုးဖို့ အဆိုျပုခဲ့တဲ့ တရုတ္သံတမန္
ျမန္မာ့ျငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းစဉ္မွာ ျကားဝင္ေဆာင္ရြက္ေပးေနခဲ့တဲ့ တရုတ္ အထူးသံတမန္ ဆြန္းေကာ့ရွန္က ျမန္မာ့ျငိမ္းခ်မ္းေရးရဖို့ ဆိုရင္ တရုတ္နိုင္ငံက က်င့္သံုးေနတဲ့ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ုပ္ခြင့္ပံုစံေတြ ၊ တနိုင္ငံစနစ္ နွစ္မ်ိုးက်င့္သံုးမႈပံုစံေတြ က်င့္သံုးသင့္ေျကာင္း အန္အယ္လ္ဒီ အစိုးရ တက္စ ပထမ နွစ္နွစ္ေလာက္ ဆက္တိုက္ဆိုသလို ျမန္မာအစိုးရဘက္ကို အျကံျပုခဲ့တာေတြ ရွိခဲ့တဲ့ အေျကာင္း ျငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဉ္မွာ ပါဝင္ေနသူေတြက ေျပာျပျကပါတယ္။

တရုတ္မွာ ရွိတဲ့ ျမန္မာျပည္က တိုင္းရင္းသားေတြနဲ့ လူမ်ိုးစုခ်င္းတူတဲ့ Dai (ရွမ္း) ၊ ဂ်ိန္းေဖာ (ကခ်င္) ၊ အာခါ ၊ ဝ ၊ လားဟူ ေဒသေတြလို ကိုယ္ပိုင္ အုပ္ခ်ုပ္ခြင့္ နယ္ေျမေတြ သတ္မွတ္ေပးမလား ( ဒါမွမဟုတ္ ) တနိုင္ငံ စနစ္နွစ္မ်ိုးျဖစ္တဲ့ တရုတ္ျပည္မ နဲ့ ေဟာင္ေကာင္၊ မကာအို အုပ္ခ်ုပ္ေရးလို အုပ္ခ်ုပ္ေရး စနစ္နွစ္မ်ိုးနဲ့ က်င့္သံုးမလားဆိုတဲ့ အခ်က္ကို အျမဲ အဆိုျပု ခဲ့ပါတယ္။
'အထူးသျဖင့္ ျပည္မ နဲ့ ေဟာင္ေကာင္၊ မကာအိုတို့လို တနိုင္ငံ စနစ္နွစ္မ်ိုးနဲ့ သြားသင့္တဲ့ သေဘာ သူက အေစာပိုင္းမွာ ေတာက္ေလွ်ာက္ေျပာခဲ့တယ္။' လို့ အစိုးရဘက္က အမည္မေဖာ္လိုတဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရး ကိုယ္စားလွယ္တဦး ကလည္း ေျပာပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ျမန္မာအစိုးရဘက္က အေျကာင္းျပခ်က္ကေတာ့ ဝ ၊ မိုင္းလား လို ေဒသေတြမွာ ေရြးေကာက္ပြဲ တျကိမ္မွ က်င္းပနိုင္ခဲ့တာမရွိဘူး။ အနိမ့္ဆံုး ေရြးေကာက္ပြဲကို က်င္းပျဖစ္ေအာင္လုပ္ေပး ျပည္မက ပါတီေတြ မပါရင္ေတာင္ အဲဒီ ေဒသက တိုင္းရင္းသား တပ္ဖြဲ့ေတြရဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြက ပါတီအျဖစ္ မွတ္ပံုတင္ျပီး သူတို့ျပိုင္ သူတို့ပဲနိုင္ဆိုတဲ့ ပံုစံနဲ့ လွြတ္ေတာ္တက္၊ ေနာက္ပိုင္းမွာမွ အစိုးရဘက္က ဒီမိုကေရစီ ဖက္ဒရယ္ ျပုျပင္ေျပာင္းလဲေရး လုပ္ငန္းစဉ္မွာ ျဖည္းျဖည္းခ်င္းပါဝင္ဆိုတဲ့ သေဘာနဲ့ ျပန္ျကားခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီအစီအစဉ္က မျဖစ္ခဲ့ပါဘူး။

(စ) တရုတ္ရဲ့ ျမန္မာ့အေရးဆိုင္ရာ နိုင္ငံျခားေရး မူဝါဒ
တရုတ္အေနနဲ့ ျမန္မာနိုင္ငံရဲ့ အပစ္ရပ္စဲေရး လုပ္ငန္းစဉ္မွာ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ေပးခဲ့တာ အခုမွေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ၁၉၈၀ ျပည့္လြန္ နွစ္ေတြကတည္းက ဗမာျပည္ကြန္ျမူနစ္ပါတီ (ဗကပ) နဲ့ ျမန္မာ့ဆိုရွယ္လစ္လမ္းစဉ္ပါတီ (မဆလ) က ထိပ္သီးေခါင္းေဆာင္ နွစ္ဦးျဖစ္တဲ့ သခင္ဗသိန္းတင္နဲ့ ဦးေနဝင္းကို တရုတ္ျပည္မွာ ေတြ့ဆံုေစခဲ့တာကေန အစျပုခဲ့တာလို့ဆိုရမွာပါ။

ဗကပ ျပိုကြဲျပီးေနာက္ပိုင္း စစ္အစိုးရနဲ့ ျမန္မာေျမာက္ပိုင္းက တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ေတြအျကား အပစ္ရပ္စဲေရး စာခ်ုပ္ခ်ုပ္ဆိုမႈေတြမွာလည္း တရုတ္က ျကားဝင္ ပံ့ပိုးကူညီေပးခဲ့တာေတြ ရွိပါတယ္။

အရင္က ဗမာျပည္ကြန္ျမူနစ္ ပါတီလို အဖြဲ့ကို ျကားခံဇုန္အျဖစ္ စစ္ေအးေခတ္မွာ တရုတ္က ထားခဲ့ေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ျကားခံဇုန္အျဖစ္ ထားလိုတဲ့ အစီအစဉ္ တရုတ္မွာ မရွိေတာ့ဘူးလို့ ယူနန္တကၠသိုလ္က ျမန္မာ့အေရးကြ်မ္းက်င္သူ ပါေမာကၡ ေဒါက္တာ လီခ်န္းယန္ ေရးတဲ့ Myanmar Reintegrating into International Community (2015) ဆိုတဲ့ စာအုပ္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ တရုတ္နယ္စပ္က UWSA ဝ တပ္ေတြ ထိုင္းျမန္မာ နယ္စပ္မွာ အေျခခ်မႈလိုကိစၥေတြက စစ္အစိုးရလက္ထက္မွာ တရုတ္က ခြင့္ျပုခဲ့သလား၊ မျပုခဲ့သလားဆိုတာ ဒြိဟျဖစ္စရာ ကိစၥေတြျဖစ္တယ္လို့ အကဲခတ္အခ်ို့က ဆိုျကပါတယ္။
၂၀၁၁ ခုနွစ္ နယ္ျခားေစာင့္၊ ျပည္သူ့စစ္ အသြင္မေျပာင္းလိုမႈကို အေျခခံျပီး ျဖစ္ေပၚလာခဲ့တဲ့ ေကအိုင္အို ၊ SSPP တို့နဲ့ တေက်ာ့ျပန္တိုက္ပြဲေတြ ျပင္းထန္လာေနစဉ္ကာလအတြင္းမွာပဲ တရုတ္အကူအညီနဲ့ ဝ ၊ မိုင္းလားတို့ဟာ စစ္အစိုးရလက္ထက္က ျပုလုပ္ထားတဲ့ တစ္ဖြဲ့ခ်င္း အပစ္ရပ္စဲေရးကို သက္တမ္းတိုးတာေတြ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။

တရုတ္ အေနနဲ့ နယ္စပ္တည္ျငိမ္မႈ လိုလားတာကို ျပတဲ့ အေနနဲ့ ျမန္မာအစိုးရတပ္နဲ့ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ တိုက္ပြဲေတြ အျကားတင္မကပဲ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ အခ်င္းခ်င္းျဖစ္တဲ့ UWSA နဲ့ RCSS ၊ TNLA နဲ့ RCSS အျကား တိုက္ပြဲေတြ ရပ္ဆိုင္းေရးအတြက္ ေဆြးေနြးမႈေတြကို တရုတ္နယ္နိမိတ္အတြင္းမွာ လက္ခံက်င္းပေပးခဲ့ပါတယ္။

တရုတ္ျပည္မ အစိုးရရဲ့ နိုင္ငံျခားေရးမူဝါဒကို ျကည့္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ တိန့္ေရွာင္ဖိန္ လက္ထက္က စလို့ အင္အားျကီးနိုင္ငံမ်ား ( Great Powers ) ( Daguo )၊ တရုတ္ျပည္အစြန္အဖ်ား ထိစပ္ အိမ္နီးခ်င္း နိုင္ငံမ်ား (Zhoubian) ၊ ဖြံ့ျဖိုးဆဲနိုင္ငံမ်ား(Fazhan Zhong de Guojia) လို့ ခြဲျခား သတ္မွတ္ခဲ့ပါတယ္။

အင္အားျကီးထဲပါတာကေတာ့ အေမရိကန္နဲ့ အေနာက္အုပ္စုပါ။ ျမန္မာကေတာ့ အစြန္အဖ်ား အိမ္နီးခ်င္း စာရင္းမွာပါဝင္ပါတယ္။
၂၀ဝ၂ ခုနွစ္မွာေတာ့ Multilateral Organizations ဆိုတဲ့ အမ်ိုးအစားက နိုင္ငံျခားေရး မူဝါဒမွာ ပါလာသလို အဲဒီအမ်ိုးအစားက ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ့ WTO ၊ ကုလသမဂၢတို့လို အဖြဲ့ေတြအတြက္ ရည္ရြယ္ပါတယ္။

ဟူဂ်င္ေတာင္း လက္ထက္မွာေတာ့ Lingyu ဆိုတဲ့ ျပည္သူ့ သံတမန္ေရး ဆိုတာကို ထပ္ျဖည့္ခဲ့ျပီး ရွီက်င့္ဖ်င္တက္ျပီး ၂၀၁၄ ခုနွစ္ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ အစြန္အဖ်ားအိမ္နီးခ်င္းနိုင္ငံေတြနဲ့ ဆက္ဆံေရးျမွင့္တင္ဖို့ ဆိုတဲ့အခ်က္ကို ထပ္ျဖည့္ခဲ့ပါတယ္။

အဲဒီကာလမွာပဲ တရုတ္ရဲ့ ရပ္ဝန္းနဲ့လမ္းေျကာင္း BRI ဆိုတဲ့ မဟာစီမံကိန္းလည္း ေပၚလာတာျဖစ္ပါတယ္။

ယူနန္တကၠသိုလ္က ေဒါက္တာ လီခ်န္ယန္းေရးတဲ့ စာအုပ္တအုပ္မွာေတာ့ ျမန္မာျပည္က တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡ ေျဖရွင္းဖို့ဆိုရာမွာ လက္ရွိ ျမန္မာျပည္နိုင္ငံေရးစနစ္နဲ့ မလံုေလာက္ဘဲ အနည္းဆံုးအဆင့္ ကေတာ့ တရုတ္ျပည္က ရွမ္း Dai ၊ ကခ်င္ Jingpaw ၊ ဝ တိုင္းရင္းသားေတြ ရေနတဲ့ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ုပ္ခြင့္ေလာက္အဆင့္ေတာ့ ေပးသင့္တယ္ဆိုတဲ့ အျမင္ရွိေျကာင္း ေရးသားထားပါတယ္။

သူ့အဆိုအရေတာ့ ျမန္မာဘက္မွာ နိုင္ငံေရးမတည္ျငိမ္မခ်င္း ၊ လူမ်ိုးစုေဒသေတြမွာ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပနိုင္တဲ့ အေျခအေနမရွိမခ်င္း သူ့နယ္စပ္တေလွ်ာက္က လူမ်ိုးစု လက္နက္ကိုင္ ေခါင္းေဆာင္ေတြကို တရုတ္အေနနဲ့ လူမ်ိုးစုေခါင္းေဆာင္အျဖစ္ သတ္မွတ္ဆက္ဆံမွာ ျဖစ္တဲ့အေျကာင္း ေရးသားထားပါတယ္။
ထိုင္းနယ္စပ္မွာ အေျခစိုက္တဲ့ RCSS ရွမ္းျပည္ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး ေကာင္စီ ဥကၠဌ ဗိုလ္ခ်ုပ္ျကီးယြက္စစ္ရဲ့ တရုတ္နိုင္ငံ ယူနန္ခရီးစဉ္မွာလည္း တရုတ္အာဏာပိုင္ေတြက လူမ်ိုးစု ျပည္နယ္အဆင့္ေခါင္းေဆာင္အေနနဲ့ လက္ခံျကိုဆို ဆက္ဆံခဲ့တယ္လို့ RCSS ဘက္က တာဝန္ရွိသူက ေျပာပါ တယ္။

ရွန္းဟြာ (Tsin Hua) တကၠသိုလ္က ျမန္မာ့အေရးေလ့လာသူ တဦးကေတာ့ 'ရွင္းရွင္းေျပာရရင္ တရုတ္ က ျမန္မာအေျကာင္း သိပ္မေျပာပါဘူး။ အိမ္နီးခ်င္းနိုင္ငံေတြက တရုတ္အေပၚ လံုျခံုေရးဘက္မွာ ျခိမ္းေျခာက္မႈ သိပ္မရွိပါဘူးလို့ ေျပာလို့ရတယ္။ အခုအေျခအေနမွာ အေရးအျကီးဆံုးက ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ အေမရိကန္-တရုတ္ ဆက္ဆံေရးက ပိုအေရးျကီးတာေပါ့။ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရင္ အေရွ့ေတာင္အာရွအေျကာင္းတရုတ္က သိပ္မေျပာပါဘူး။ ေန့တိုင္း တရုတ္ျပည္မရဲ့ သတင္းေတြမွာ ျကည့္ပါ။ အေရွ့ေတာင္အာရွ အပါအဝင္ ျမန္မာနဲ့ ပတ္သက္တဲ့ သတင္းက အရမ္းရွားပါတယ္။' လို့ မွတ္ခ်က္ျပု ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္လည္း ၂၀၁၇ ေနာက္ပိုင္း ျမန္မာအစိုးရက တရုတ္ကို ပိုမိုအားကိုးလာရတဲ့အခ်ိန္အထိ တရုတ္စီမံကိန္းေတြအေပၚ ျမန္မာအစိုးရက ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား လက္မွတ္ထိုးဖို့ က်န္ရွိေနတဲ့ အေနအထားအေပၚ ဂလိုဘယ္တိုင္မ္းလို တရုတ္သတင္းဌာနေတြမွာ မျကာခဏဆိုသလို ေဝဖန္ခ်က္ ေဆာင္းပါးေတြ ျမင္ေတြ့ေနရဆဲျဖစ္ပါတယ္။
နိုင္ငံတကာက ေလ့လာသူတခ်ို့ကေတာ့ စူပါပါဝါ တရုတ္အေနနဲ့ Sharp Power ကို နိုင္ငံတကာ နဲ့ ပတ္သက္တဲ့ သူ့ရဲ့ အက်ိုးစီးပြားေဖာ္ေဆာင္မႈ ေတြမွာ သံုးလာတာေတြ့ရတယ္လို့ ဆိုတာပါ။

Hard Power လို အမာလိုင္း သက္သက္မဟုတ္တဲ့ Sharp Power ဟာ ျမန္မာလို ေျပာရရင္ အနုနည္းနဲ့ ေခ်ာ့တာေတြပါသလို သူ့အက်ိုးစီးပြား အတြက္ အုပ္စုေတြေပါင္း စုဖြဲ့ သေဘာထားေဖာ္ထုတ္ျပ အက်ပ္ကိုင္တာ၊ အက်ိုးစီးပြားအသာရေရးအတြက္ အေပ်ာ့လိုင္း Soft Power ကိုပါသံုးျပီး ကြ်မ္းက်င္စြာ တဘက္ကို ျခယ္လွယ္စိုးမိုးနိုင္ေအာင္ လုပ္တဲ့ မူဝါဒလို့ ေျပာရမွာျဖစ္ပါတယ္။

(ဆ) အစိုးရရဲ့ မရွင္းလင္းတဲ့ ဖက္ဒရယ္မူဝါဒနဲ့ တနိုင္ငံ စနစ္နွစ္မ်ိုး တိမ္းညြတ္မႈ
လက္ရွိ ျမန္မာနိုင္ငံရဲ့ တိုင္းရင္းသား ပဋိပကၡေျဖရွင္းေရး ဖက္ဒရယ္စနစ္ အေျချပု ေျဖရွင္းေရး ရႈေထာင့္ကို ျပန္ျကည့္ရင္ ဗဟိုပါဝါ ကိုင္စြဲသူ နွစ္စုျဖစ္တဲ့ အန္အယ္လ္ဒီ အစိုးရေကာ စစ္တပ္က သူတို့ရဲ့ ဖက္ဒရယ္ဆိုင္ရာ မူဝါဒနဲ့ အဲဒါကို ဘယ္လို အေကာင္အထည္ေဖာ္သြားမလဲ ဆိုတာေတြကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္းခ်ျပတာမ်ိုး သိပ္မေတြ့ရပါဘူး။

ဗိုလ္ခ်ုပ္မႉးျကီးမင္းေအာင္လွိုင္က လက္ရွိ ၂၀ဝ၈ အေျခခံ ဥပေဒဟာ ဖက္ဒရယ္စနစ္လို့ ဆိုထားသလို အန္အယ္လ္ဒီပါတီရဲ့ ၂၀ဝ၈ အေျခခံ ဥပေဒျပင္ေရး အဆိုျပုခ်က္ေတြကိုျကည့္ရင္လည္း ဖက္ဒရယ္ အုပ္ခ်ုပ္ေရး ၊ ဥပေဒျပုေရး၊ ဖက္ဒရယ္တရားစီရင္ေရးကို ဦးတည္တဲ့အထိ အေျပာင္းအလဲေတြ ျဖစ္လာမယ့္ အေျခအေနမ်ိုးမွာ ရွိမေနပါဘူး။

တဘက္ကျပန္ျကည့္ရင္ ရွမ္း ၊ ကခ်င္ ၊ ခ်င္း ၊ ကရင္နီ ၊ မြန္ စတဲ့ လူမ်ိုးစုအမည္နာမနဲ့ ျပည္နယ္ရွိျပီးသား တိုင္းရင္းသားေတြကေတာ့ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကို ကာလတာရွည္ ကိုင္စြဲေတာင္းဆိုခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။
ျမန္မာ့ျငိမ္းခ်မ္းေရး ျဖစ္စဉ္မွာ ပါဝင္တဲ့ တရုတ္သံတမန္အေနနဲ့ တနိုင္ငံ စနစ္နွစ္မ်ိုးကို ၂၀၁၈ ခုနွစ္ေလာက္မွာ ဆက္လက္ ေျပာဆိုတာ မရွိေတာ့ေပမယ့္ ေျမာက္ပိုင္းက တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ့ ၅ ဖြဲ့ေလာက္ဟာ အဲဒီစနစ္ကို အနည္းနဲ့ အမ်ားဆိုသလို တိမ္းညြတ္ကာ တရုတ္ လွိုင္းစီးဖို့ ျကိုးစားေနခဲ့ျကျပီးျဖစ္ပါတယ္။

အထူးသျဖင့္ UWSA ဝ ၊ ကိုးကန့္ MNDAA ၊ TNLA တအာန္းပေလာင္ ၊ ေအေအ ရခိုင့္တပ္မေတာ္ တို့လို အဖြဲ့ေတြက ဒီလို တိမ္းညြတ္မႈကို ပိုျပခဲ့ျကျပီး မိုင္းလား NDAA လို အဖြဲ့ကလည္း တရုတ္နိုင္ငံအတြင္းက ပူးတြဲကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ုပ္ခြင့္လို စနစ္ေတြကို တိမ္းညြတ္ေနပါတယ္။

'ဖက္ဒရယ္ကို တကယ္ ခိုင္ခိုင္ျမဲျမဲစြဲကိုင္လာတဲ့ တိုင္းရင္းသားေတြ ရွိေနသလို တခ်ိန္တည္းမွာလည္း တပ္မေတာ္၊ အန္အယ္လ္ဒီ အစိုးရ တို့အေနနဲ့လည္း ခ်က္ျခင္း ဖက္ဒရယ္ မသြားနိုင္ေသးရင္ေတာင္ ေနာက္လာမယ့္ ၅ နွစ္ ၁၀ ဆိုရင္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကိုသြားမယ့္ အေျကာင္း ရွင္းလင္းတဲ့ မူဝါဒ အရိပ္အေယာင္ေတြကို ျပထားဖို့လိုတယ္။ နို့မို့ဆိုလို့ရွိရင္ အစဉ္အဆက္ ဖက္ဒရယ္ကိုင္စြဲတဲ့ တိုင္းရင္းသားေတြကလည္း စိတ္ပ်က္လာတာ၊ အန္စီေအ ထိုးထားတဲ့ တိုင္းရင္းသားအဖြဲ့ေတြလည္း မတိုးတက္တဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဉ္အေပၚ စိတ္ပ်က္လာျပီး တနိုင္ငံ စနစ္နွစ္မ်ိုးဆိုတဲ့ အယူအဆ အေပၚ တိမ္းညွြတ္မႈ ပိုအားေကာင္း လာနိုင္တယ္။' လို့ ျမန္မာ့အေရး ေလ့လာသံုးသပ္သူ ဦးမင္းဇင္က ၈ေလးလံုး ဒီမိုကေရစီ အေရးေတာ္ပံု ၃၁ နွစ္ျပည့္ အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ ျပုလုပ္တဲ့ မ်က္ေမွာက္နိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ ေဆြးေနြးခန္း တခုမွာ သံုးသပ္ထားပါတယ္။